สมัครใจบำบัดยาเสพติด โดนจับไหม? สรุปกฎหมาย "ผู้เสพคือผู้ป่วย" ที่ครอบครัวควรรู้
คำตอบสั้นๆ คือ ตามประมวลกฎหมายยาเสพติดที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน ผู้เสพหรือผู้ครอบครองยาเสพติดเพื่อเสพที่สมัครใจขอเข้ารับการบำบัดก่อนถูกเจ้าหน้าที่ตรวจพบ และบำบัดจนครบตามหลักเกณฑ์ กฎหมายกำหนดให้ "ไม่มีความผิด" ในฐานความผิดเหล่านั้น ความกลัวว่าจะถูกจับจึงไม่ควรเป็นเหตุผลที่ทำให้ใครไม่กล้าเริ่มบำบัด บทความนี้สรุปเงื่อนไขสำคัญที่ผู้เสพและครอบครัวควรรู้ก่อนตัดสินใจ
กฎหมายไทยมองผู้เสพยาเสพติดอย่างไร
ประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. 2564 ใช้แนวคิด "ผู้เสพคือผู้ป่วย" คือมองว่าผู้ที่ติดยาเสพติดควรได้รับการบำบัดรักษา มากกว่าการลงโทษเพียงอย่างเดียว และเปิดช่องทางให้ผู้ที่สมัครใจเข้ารับการบำบัดไม่ต้องรับผลทางอาญาในความผิดฐานเสพ
อย่างไรก็ตาม แนวคิดนี้ไม่ได้แปลว่าการเสพหรือครอบครองยาเสพติดถูกกฎหมาย สำนักงานตำรวจแห่งชาติเคยชี้แจงว่า การเสพและการครอบครองแม้ในปริมาณเล็กน้อย เช่น ยาบ้าไม่เกิน 5 เม็ด ยังคงเป็นความผิดและมีโทษทั้งจำและปรับ สิ่งที่กฎหมายเปิดไว้คือ "ทางเลือกในการบำบัด" แทนการรับโทษ
เงื่อนไขที่ทำให้การสมัครใจบำบัด "ไม่มีความผิด"
ตามมาตรา 113 ของประมวลกฎหมายยาเสพติด ผู้ที่จะได้รับผลตามกฎหมายต้องเข้าเงื่อนไขหลัก คือ เป็นผู้เสพ หรือผู้ครอบครองยาเสพติดเพื่อเสพในปริมาณที่กฎหมายกำหนด และสมัครใจขอเข้ารับการบำบัดรักษาด้วยตนเอง ก่อนที่เจ้าหน้าที่จะตรวจพบการกระทำความผิด
การบำบัดต้องทำในสถานพยาบาลยาเสพติดตามที่กฎหมายกำหนด และต้องปฏิบัติครบถ้วนตามหลักเกณฑ์ เมื่อบำบัดครบและได้รับหนังสือรับรองว่าผลการบำบัดเป็นที่น่าพอใจ กฎหมายกำหนดให้ผู้นั้นไม่มีความผิดในฐานเสพหรือครอบครองเพื่อเสพ
ถ้าถูกจับไปแล้ว ยังเข้ารับการบำบัดได้หรือไม่
สำหรับผู้ที่ถูกเจ้าหน้าที่ตรวจพบแล้ว กฎหมายยังมีช่องทางให้เข้ารับการบำบัดได้ตามมาตรา 114 หากยินยอมเข้ารับการบำบัดและปฏิบัติครบตามหลักเกณฑ์ ซึ่งรายละเอียดขึ้นอยู่กับแต่ละกรณีและการพิจารณาของพนักงานเจ้าหน้าที่
สิ่งที่ควรรู้คือความคุ้มครองนี้ครอบคลุมเฉพาะความผิดฐานเสพและครอบครองเพื่อเสพ ไม่ครอบคลุมความผิดอื่น เช่น การจำหน่ายหรือครอบครองเพื่อจำหน่าย หากเกี่ยวข้องกับคดีแล้ว ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินสถานการณ์เฉพาะของตนเอง
ข้อมูลการบำบัดจะถูกเปิดเผยหรือไม่
พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550 มาตรา 7 กำหนดให้ข้อมูลด้านสุขภาพของบุคคลเป็นความลับส่วนบุคคล ผู้ใดจะนำไปเปิดเผยในประการที่น่าจะทำให้บุคคลนั้นเสียหายไม่ได้ เว้นแต่เจ้าของข้อมูลยินยอม หรือมีกฎหมายเฉพาะบัญญัติให้ต้องเปิดเผย
ข้อมูลการบำบัดยาเสพติดก็เป็นข้อมูลด้านสุขภาพเช่นกัน ก่อนเข้ารับบริการ ครอบครัวสามารถสอบถามสถานบำบัดได้โดยตรงว่ามีนโยบายรักษาความลับอย่างไร ใครเข้าถึงข้อมูลได้บ้าง และจะไม่เปิดเผยข้อมูลต่อที่ทำงานหรือสถานศึกษาโดยไม่ได้รับความยินยอม
เลือกสถานบำบัดอย่างไร ถ้าต้องการความคุ้มครองตามกฎหมาย
เนื่องจากผลทางกฎหมายตามมาตรา 113 ผูกกับการบำบัดในสถานพยาบาลยาเสพติดที่กฎหมายกำหนด หากประเด็นทางกฎหมายสำคัญกับกรณีของคุณ ควรสอบถามสถานบำบัดที่สนใจให้ชัดเจนว่าอยู่ในระบบดังกล่าวหรือไม่ และออกเอกสารรับรองผลการบำบัดได้หรือไม่ ไม่ว่าจะเป็นสถานบำบัดของรัฐหรือเอกชน
หากยังไม่แน่ใจว่าจะเริ่มจากตรงไหน สามารถโทรปรึกษาสายด่วนบำบัดยาเสพติด 1165 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง เพื่อสอบถามสิทธิและช่องทางการบำบัดที่เหมาะกับสถานการณ์
เพชรนาวา โฮปแคร์ ช่วยอะไรได้บ้าง
เพชรนาวา โฮปแคร์ เป็นสถานบำบัดยาเสพติดเอกชนที่อัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม ให้คำปรึกษาเบื้องต้นกับผู้ที่ต้องการเลิกยาและครอบครัว เก็บข้อมูลทุกอย่างเป็นความลับ เปิดเผยราคาทุกโปรแกรมอย่างชัดเจน และตอบคำถามเรื่องเอกสารหรือขั้นตอนต่างๆ ได้ก่อนตัดสินใจ
หมายเหตุ: บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย และกฎหมายอาจมีการแก้ไขเปลี่ยนแปลง กรณีที่เกี่ยวข้องกับคดีควรปรึกษาทนายความหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยตรง
คำถามที่พบบ่อย
เสพยาแล้วไปขอบำบัดเอง จะถูกจับไหม+
ถ้าสมัครใจขอเข้ารับการบำบัดก่อนถูกเจ้าหน้าที่ตรวจพบ บำบัดในสถานพยาบาลยาเสพติดที่กฎหมายกำหนด และปฏิบัติครบตามหลักเกณฑ์ กฎหมายกำหนดให้ไม่มีความผิดฐานเสพหรือครอบครองเพื่อเสพ ตามมาตรา 113 ของประมวลกฎหมายยาเสพติด
บำบัดไม่ครบโปรแกรม ยังได้รับความคุ้มครองไหม+
ผลตามกฎหมายขึ้นอยู่กับการปฏิบัติครบถ้วนตามหลักเกณฑ์และผลการบำบัดที่เป็นที่น่าพอใจ การออกจากโปรแกรมกลางคันจึงอาจทำให้ไม่ได้รับผลดังกล่าว ควรสอบถามเงื่อนไขกับสถานบำบัดให้ชัดเจนตั้งแต่ต้น
ครอบครัวพาไปสมัครใจบำบัดแทนได้ไหม+
ครอบครัวช่วยหาข้อมูล พาไป และให้กำลังใจได้ แต่หลักของกฎหมายคือผู้เสพต้องสมัครใจเข้ารับการบำบัดเอง การพูดคุยให้เขาเห็นด้วยจึงสำคัญ อ่านแนวทางได้ในบทความ "คนในบ้านติดยาแต่ไม่ยอมบำบัด ครอบครัวควรทำอย่างไร"
ถ้าเกี่ยวข้องกับการขายยาด้วย สมัครใจบำบัดแล้วจะพ้นผิดไหม+
ไม่ครอบคลุม ความคุ้มครองจากการสมัครใจบำบัดใช้กับความผิดฐานเสพและครอบครองเพื่อเสพเท่านั้น ไม่รวมความผิดฐานจำหน่ายหรือครอบครองเพื่อจำหน่าย กรณีนี้ควรปรึกษาทนายความ
มีคำถามก่อนเริ่มบำบัด ปรึกษาและประเมินความเสี่ยงฟรีกับผู้เชี่ยวชาญ เป็นความลับ
แบบประเมินเบื้องต้น | เพชรนาวา โฮปแคร์